مركز آموزش مهارتهاي باليني همدان

بسم الله الرحمن الرحيم

دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني همدان

مركز آموزش مهارتهاي باليني

(skill lab)

*تاريخچه مركز آموزش مهارتهاي باليني (skill lab) در كشور:

سابقه تأسيس مراكز مهارت هاي باليني در دانشگاه هاي جهان به 25سال قبل برمي گردد كه در ايران به صورت اتاق پراتيك در دانشكده هاي پرستاري بوده است و در دو دهه گذشته مراكز متعدد آموزش مهارت هاي باليني در دانشكده هاي پزشكي تأسيس شده است از سال 1378 معاونت آموزش و امور دانشگاهي وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي طي يك برنامه ريزي ملي به تشويق و حمايت دانشگاه ها جهت تأسيس اين مراكز با هدف عمده آموزش مهارت هاي باليني در يك محيط شبيه سازي شده پرداخت

*معرفي مركز آموزش مهارتهاي باليني (skill lab)بیمارستان بعثت همدان

اين واحد متشکل ازچندین محیط شبیه سازی شده دارای کليه لوازم بيمارستاني و وسائلي مانند کپسول اکسيژن ، ساکشن ، دستگاه بيهوشي ، کليه وسائل فلزي مانند بيکس ها و پنس هاي مختلف  وسائل پارچه اي مانند ملحفه ها ، گان ها و شان هاي مختلف و  انواع مانکن هاي آموزشي که دانشجويان بر روي آنها کارهاي عملي فراوانی را میتوانند مکررا و بدون ایجاد نارضایتی و در محیط قابل کنترل ،تمرین کنند . نظير سونداژ ادراری آقایان و خانم ها ،سوپراپوبیک،انواع تزریقات وریدی  ،شریانی ،داخل جلدی ،زیرجلدی ،عضلانی ،پانسمان ،مانورچاکینگ ، احياي قلبی ریوی بصورت پایه وپیشرفته ، لوله گذاري(اینتوباسیون نوزاد ،بزرگسال و در شرایط اسپاسم) سمع صداهای  قلب و ریّه ،سونداژمعده ،تزریق داخل مفصل شانه و زانو ،  تشخیص اریتمی های قلبی ، معاینات گوش ،چشم و انواع خونریزی های بینی و نحوه تامپون گذاری داخل بینی ، تزریقات داخل نخاعی ،نحوه نمونه برداری از نخاع و آندوسکوپی معده 

مرکز مهارت های بالینی محیطی شبیه سازی شده و مطمئن برای آموزش مهارتهـای بالینی در اختـیار می گذارد بطـوریکه بتوان آمـوزش مهارت ها را کنتـرل و تمرین نمود. همچنین در این مرکز میتـوان مداخـلات بالینی و معاینه فیزیکی را با استـفاده از مـولاژ و مانکن ها انجام داد و دانشـجویان مهارتهای ارتبـاطی را می توانند بر روی یکدیـگر یا بر روی بیماران غیـرواقعی تمرین کننـد و با کمک گرفـتن از وسایل کمک آموزشـی و نرم افـزارهای آموزشی موجود در این مرکز به پرورش  مهارتهای بالینی بپردازند. :اسامی دیگری که برای مرکز آموزش مهارتهای بالینی استفاده شده عبارتند از

Clinical Skills Center

Clinical Skills Training Center

Clinical Skills Laboratory

Skills Lab

* حيطه فعاليت مركز:

1.      آموزش مهارتهاي ارتباطي و مصاحبه

2.      آموزش مهارتهاي معاينه فيزيكي

3.      آموزش مهارتهاي تشخيص آزمايشگاهي و درماني (پروسيجرها)

4.      ارزشيابي و برگزاري امتحانات OSCE

5.      برگزاري انواع كارگاه ها

6.      پژوهش در آموزش

7.      آموزش گزارش نويسي

*اهداف و چشم اندازها:

-هدف عمده مراكز آموزش مهارتهاي باليني ، شبيه سازي يك محيط باليني است به طوريكه بتوان آموزش مهارتهاي باليني را كنترل و تمرين كرد. اين مركز متعهد است محيطي ايمن براي تدريس و فراگيري مهارتهاي باليني ايجاد كند كه فقط مكمل محيط باليني واقعي هستند و به هيچ عنوان جايگزين آنها نمي شوند.

-رسالت مركز  ايجاد ، حفظ و ارتقاء مراكز مهارتهاي باليني است تا با همكاري و آموزش بين بخشي به ايجاد و حفظ مهارتهاي باليني و عملي در دانشجويان علوم پزشكي بپردازد و از اين طريق ، كيفيت مراقبت از بيماران را ارتقاء دهد. همچنين با انجام پژوهش به دنبال طراحي و ارزيابي استراتژي هاي جديد و ارزشيابي هستيم تا به كمك آنها فراگيري مستقل را ترويج دهيم و راه هاي جديدي در آموزش علوم پزشكي بگشاييم.

-کسب مهارت هاي باليني و ارتباطي دانشجو در محيطي آرام و کنترل شده قبل از ورود به محيط هاي باليني

- برگزاری انواع کارگاهها. یکی از روشهای ایجاد نگرش ، برگزاری انواع کارگاهها است که از این میان می توان به مواردی مثل «آموزش بر اساس مشکل »، «استدلال بالینی »، «پزشکی مستدل » و «بحث موردی » اشاره نمود. از طرف دیگر, تعدادی از موضوعات بهتر است به روش کارگاههای عملی تدریس شوند, از جمله, کارگاه احیاء قلبی ـ ریوی ، کارگاه جراحی های سرپایی و ... . همچنین این کارگاهها می توانند به دوره های بازآموزی و آموزش مداوم پزشکان و دیگر پرسنل پزشکی نیز اختصاص داده شوند

- امکان تکرار مهارت ها در محيط امن براي يادگيري عميق تر

- امکان خودآموزي و يادگيري فعال از طريق اجراي مستقل مهارت ها

- کاهش استرس دانشجو در امر آموزش (يادگيري مهارت ها)

- احترام به حقوق بيمار

*كاربردهاي مركز آموزش مهارتهاي باليني:

آموزش مهارتهاي باليني به دانشجويان

آموزش مداوم پزشكان

آموزش مهارتهاي ارتباطي

تحقيقات آموزشي

خود آموزي

توليد مواد كمك آموزشي

برگزاري امتحانات عملي

عدم  بكار بردن روشهای سنتی در آموزش و ارزيابي

آموزش مهارت هاي باليني به دانشجويان پرستاري ، اتاق عمل و هوشبري و فوريت هاي پزشکي

- آموزش ضمن خدمت کارکنان مراکز درماني

- آموزش ضمن خدمت ويژه پرستاران شاغل در اورژانس ها و اعضاء‌ کد ۱۱۰ (احياء) بيمارستان ها

- برگزاري امتحانات عملي دانشجويان

*مزاياي آموزش مهارتهاي باليني در مركز آموزش مهارتهاي باليني و ارتباطي :

1.  در اين مراكز مي توان پيچيدگي يادگيري را كنترل كرد و آن را با برنامه ريزي بهتر و دقيق تر ارائه داد. مثلا آموزش يك مهارت در يك محيط شلوغ بيمارستاني با حوادث غير قابل پيش بيني بازدهي نسبتا كمي دارد.

2.     اشتباه در اين مراكز قابل پذيرش است ولي روي بيمار واقعي هرگز.

3.  در اين مراكز مي توان در يك محيط امن به تكرار انجام مهارتها و تكنيك ها پرداخت ، در حاليكه بر روي بيمار واقعي اين امر امكان پذير نيست.

4.     در اين مراكز آموزش مهارتها وابسته به بيمار نيست.

5.     اين مراكز باعث يادگيري استاندارد مهارتها مي شود.

6.     اين مراكز باعث كاهش استرس اساتيد و دانشجويان در امر آموزش مي شود.

7.     اين مراكز باعث يادگيري فعال و خود آموزي مي شود.

8.     با يادگيري صحيح و كامل انجام مهارت در مراكز آموزش مهارتهاي باليني، احتمال بروز خطاهاي پزشكي و صدمه رساندن به بيمار از طرف دانشجويان كاهش مي يابد.

بدين ترتيب ، مراكز آموزش مهارتهاي باليني و ارتباطي پلي ميان آموزش در كلاس هاي درس نظري و محيط باليني به شمار مي روند.

*تجهيزات و منابع آموزشي:

1.     مولاژها و مانكن ها: 

 مولاژها مي توانند براي معاينات فيزيكي ،‌ پروسيجرهاي دردناك و خطرناك مثل رگ گيري و اینتوباسیون مورد استفاده قرار گيرند.

2.     استفاده از وسايل تاريخ گذشته و مستعمل بخش هاي درماني بيمارستان    

3.     وسايل سمعي – بصري ، دوربين هاي مدار بسته و بسته هاي چند رسانه اي آموزشي

4.     بيمار نما ، بيمار واقعي و مربي :

     الف) بيمار نما 

بيمار نما (Simulated/Standard patient)  فرد سالمي است كه آموزش مي بيند تا چگونه مرحله به مرحله يك بيماري و يا علامت را تقليد كند. از اين شخص براي آموزش مهارتهاي ارتباطي و ارزيابي دانشجويان كمك گرفته مي شود.

مزاياي استفاده از بيمارنما :

1)    هميشه در دسترس هستند.

2)    نسبت به بيمار واقعي كمتر خسته مي شوند.

3)    پزشك و دانشجو در حضور آنها به راحتي صحبت مي كنند.

4)    مي توانند به دانشجو فيدبك بدهند.     

 :   ب) بيمار واقعي يا بيمار مربي :

        شبيه سازي علائم فيزيكي بعضي از بيماريها بر روي فرد سالم غيرممكن مي باشد. از طرفي بيماراني هستند كه بيماري آنها مزمن بوده و بيماري آنها در وضعيت ثابتي مي باشد. با ياد دادن بعضي از نكات به اين بيماران مي‌توان در آموزش دانشجويان از وجود اين بيماران استفاده نمود.